زیست فناوری

نوشته: کسری اصفهانی

در کنار جاده اصلی
نویسنده : کسری اصفهانی - ساعت ٥:٤٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٩/۳٠
 

قسمت اول: بیوتکنولوژی در چین

 

توضيح: از اين پس مجموعه مطالبي با عنوان "در كنار جاده اصلي" كه درباره وضعيت بيوتكنولو‍ژي در كشورهاي در حال توسعه موفق در اين زمينه است، ارائه خواهند شد. اين مطالب از شماره 3 جلد 24 مجله Nature Biotechnology كه در ماه مارس سال 2006 ميلادي به چاپ رسيده ترجمه شده و پس از چاپ در روزنامه­هاي مختلف، در اين سايت درج مي‌شود. لازم به ذكر است كه اين مطلب با عنوان "بیوتکنولوژی در چین" در روزنامه صبح اقتصاد روزهاي 25 و 26 آذر 1385 به چاپ رسيده است.

 

بیوتکنولوژی دیگر مختص اقتصاد کشورهای غربی نیست. گروهی از کشورها از چهار گوشه جهان، روند رو به رشد استفاده از فرصت­ها در بیوتکنولوژی را خارج از مزرهای اروپا و آمریکای شمالی، آغاز کرده­اند.

از زمان پیدایش بیوتکنولوژی نوین در اواخر دهه 1970 میلادی، ایالات متحده آمریکا و پس از آن اروپا، صنایع بیوتکنولوژی را در دست داشتند. نسخه 2005 گزارش جهانی بیوتکنولوژی از گروه مشاوران Young & Ernst که شاید معتبرترین گزارش سالانه در اقتصاد بیوتکنولوژی باشد، حاکی از آن است که استرالیا، اسرائیل، چین و هند به ترتیب رتبه های پنجم، هشتم، نهم و یازدهم بیوتکنولوژی را در جهان دارند. این در حالی است که کشورهای دیگری مثل کوبا، ژاپن و تایوان نیز در مرحله رشد و شکوفایی در زمینه بیوتکنولوژی می باشند. همچنین چندین اقتصاد در حال رشد دیگر مثل برزیل، شیلی، سنگاپور، آفریقای جنوبی و کره جنوبی در حال جهش آغازین در بخش بیوتکنولوژی می باشند. در این مقاله چشم انداز بیوتکنولوژی در چین ارائه شده است.

 

چین راه خود را به سوی بازار پیدا کرده است

آسیا در حال تجربه یک موج کارآفرینی در علوم زیستی است که در اصل ترکیب یک اراده سیاسی منطقه ای و بازیگران صنعتی قدرتمند می باشد. دولت­های آسیایی دریافته اند که به توسعه صنایع مبتنی بر دانایی نیاز داشته و بنابراین ابتکارات متعددی در ساخت و مهیا کردن محرک­هایی برای این صنایع نوظهور به کار برده اند.

کمک­های دولتی در قالب اعطای تسهیلات و مزایا، محرک­ها و بخشودگی­های مالیاتی، در سراسر آسیا یک موقعیت ممتاز است. زیر ساخت­ها و خوشه­ها  در حال ظهور بوده و برنامه­های متعددی در حال اجرا است تا حداقل یک صنعت مبتنی بر بیوتکنولوژی در هر کشور آسیایی استقرار یابد.

چین از این قاعده مستثنی نیست و در برخی موارد دولت مستقیما در شرکت­ها سرمایه گذاری می کند. به طور مثال دولت چین چند صد میلیون  RMB(واحد پول چین) برای راه اندازی یک شرکت تراشه های زیستی در پکن سرمایه گذاری کرده است. در موردی دیگر یک سرمایه گذار مخاطره پذیر محلی در گروه صنعتی شانگهای، بیش از 11 میلیون دلار در یک پروژه بیوتکنولوژی در زمینه ژن درمانی در شهر شانگهای سرمایه گذاری کرده است. این پروژه به تازگی توسط سازمان غذا و داروی کشور چین برای درمان سرطان گردن و سر مورد تائید قرار گرفت است.

  با وجود اینکه بخش بیوتکنولوژی در چین به سرعت رشد می کند، مشکلاتی قابل پیش بینی است. یکی از این مشکلات، کمبود مدیران علمی با دید اقتصادی و تجاری است. نقطه ضعف دیگر تعداد کم سرمایه گذاران مخاطره پذیر بخش خصوصی و نبود سیستم مناسبی برای تخصیص کارآمد سرمایه موجود می باشد. در ایالت متحده آمریکا، سرمایه گذاران مخاطره پذیر نقش بسیار مهمی در کارآفرینی دارند. این بخش بسیار مهم در زنجیره ارزش باید مورد توجه صنعت بیوتکنولوژی چین قرار گرفته تا رونق اقتصادی در این بخش شکل گیرد.

به علاوه تا پایان سال 2005، مقدار ناچیزی پول وسرمایه وارد چین شده است، گرچه امید است پول سرمایه گذاران مخاطره پذیر راه خود را به بیوتکنولوژی چین بیابد؛ سرمایه­گذارانی که عموما چینی ها طرد شده از سرزمین مادری در آنسوی آب ها هستند.

 احتمالا در دو سال آینده یک فرصت سرمایه گذاری عمده برای بخش بیوتکنولوژی چین از طریق اتنقال تکنولوژی، مراودات راهبردی یا حتی ادغام و تملک فراهم می گردد. برای اکثر سرمایه گذاران مخاطره پذیر، به هر حال موسسات بیوتکنولوژی چینی هنوز از لحاظ حضور سرمایه چالش برانگیز می باشند. تا یکسال گذشته، برای یک سرمایه گذار در یک شرکت بیوتکنولوژی چینی، راهی نبود تا بتواند از بازار خارج شود، مگر اینکه از طریق تملک توسط یک شرکت دولتی یا به واسطه بازار آزاد هنگ کنگ این امر امکان پذیر می شد.

گرچه تامین سرمایه از طریق سرمایه گذاری مخاطره آمیز یا با کمک بلا عوض اولیه دولتی (IPO) رده اول بازار صنعت تکنولوژی اطلاعات در چین را به خود اختصاص داده است اما شرکت­های بیوتک عموما در جستجوی روش­های جایگزین افزایش سرمایه بوده اند.

میانگین مبلغی که یک شرکت برای حضور موفق در بازارهای بورس آمریکا مثل NASDAQ نیاز دارد، حدود 250 میلیون دلار است. در حال حاضر این مبلغ زیادی برای یک شرکت بیوتکنولوژی غربی می باشد چه رسد به یک شرکت تازه کار علوم زیستی چینی.

همانند بسیاری از شرکت­های خصوصی بیوتکنولوژی آمریکایی و اروپایی که به دنبال مابقی سرمایه مورد نیاز برای اجرای برنامه­های خود هستند، تعداد رو به ازدیادی از شرکت­های نوپای بیوتکنولوژی چینی در تلاش برای ورود به بازار از طریق ادغام معکوس سرمایه گذاری در بازار سهام یا تملک شرکت­ها می باشند. در مرحله بعد احتمالا آنها در جستجوی اعتبارات بلا عوض بیشتر و اعتبارات قابل تبدیل به وام خواهند بود تا فرآیند توسعه محصولات خود را ادامه داده و سرمایه مورد نیاز خود را تامین کنند. گرچه ورود به NASDAQ (بازار بورس دوم ایالات متحده) رویای هر شرکت بیوتکنولوژی است ولی تمایل ورود به بازار بریتانیا، هنگ کنگ، کانادا، استرالیا یا زلاندنو نیز روز به روز افزایش می­یابد.

 

سیمای کلی بخش بیوتکنولوژی چین

فرصت شاخص بیوتکنولوژی در چین، بازگشت بسیاری از تحصیل کردگان چینی در کشورهای غربی که جلای وطن کرده بودند، به سرزمین مادری می باشد. این موضوع می تواند باعث گسترش نوآوری های علمی و فناوری شده و فرصت­هایی در جهت گسترش محصولات و خدمات نه تنها در بازار داخلی، بلکه بازار جهانی فراهم کند.

 

نقاط قوت ملی و محیط تجارت بین الملل بیوتکنولوژی چین  

 

نقاط قوت ملی

 

-            زیرساخت­های تحقیق و توسعه (R&D) شامل موسسات تحقیقاتی با 20 سال سابقه سرمایه گذاری؛

-            سیستم هماهنگ مشوق­ها، حمایت و سرمایه دولتی؛

-            نیروی کار با کیفیت، ارزان و آموزش دیده فنی؛

-            قوانین نظارتی سهل گیرانه در برخی بخش­ها مثل موجودات تراریخته، ژن درمانی و تحقیقات سلول­های بنیادی؛

-     جمعیت زیاد و در حال رشد که بازار بالقوه بزرگی ایجاد نموده و نیازهای پزشکی و درمانی در زمینه های مختلف مثل بیماری های قلبی و عصبی و فرصت برای ارائه روش­های درمانی و تشخیصی خاص جمعیت آسیا؛

 _   تنوع زیستی طبیعی ارزشمند به همراه دانش طب سنتی.

وضعیت اعتبارات

-      کمک­های دولت مرکزی و محلی برای شروع کسب و کار مرتبط با بیوتکنولوژی شامل سرمایه گذاری مخاطره­پذیر با مشارکت دولت؛

-      تامین اعتبار به وسیله سرمایه گذاران مخاطره پذیر در غرب؛ گرچه در حال حاضر چندان گسترده نیست ولی بزودی عمومی تر خواهد شد؛

عمده ترین مبلغ سرمایه گذاری در داخل چین تاکنون، حدود 10 میلیون دلار بوده است درحالی که سرمایه­گذاری بین­المللی تاکنون محدود بوده است. به نظر می­رسد که این وضعیت سریعا تغییر خواهد کرد.

 

منبع: شماره 3 جلد 24 مجله Nature Biotechnology، مارس 2006


 
comment نظرات ()
 
انتقال ژن با آگروباکتريوم- ادغام T-DNA و ابراز ژن تراریخته
نویسنده : کسری اصفهانی - ساعت ٩:۱۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٥/٩/٢٢
 

انتقال ژن به گیاه همیشه منجر به ابراز موثر تراژن نمی­شود. مقالات مختلف پر از مثال­هایی از گوناگونی سطح ابراز تراژن­ها می­باشد که خیلی از اوقات ربطی به تعداد نسخه­های تراژن نداشتند. در ابتدا این عدم انطباق را حاصل از "اثرات موضعی"[1] می­دانستند، یعنی مکانی از ژنوم که T-DNA در آن ادغام می­شد، بر حسب میزان ابراز تراژن درجه­بندی می­گشت. T-DNA می­توانست در نزدیکی یک عنصر فعال­کننده یا افزاینده رونویسی یا دور از آنها قرار گرفته که منجر به فعالیت یا عدم فعالیت T-DNA حامل تراژن می­شد. T-DNA همچنین می­تواند وارد مناطق فعال رونویسی یا مناطق خاموش ژنوم گیاهی شود. درصد بالای ادغام­های T-DNA که منجر به فعالیت تراژن گزارشگر فاقد آغازگر که در نزدیکی یک کناره T-DNA قرار گرفته بودند (حدود 30 درصد)، حاکی از آن است که T-DNA تمایل دارد که به نواحی فعال رونویسی ژنوم وارد شود. تنها ادغام­هایی که تراژن فاقد آغازگر را به یک آغازگر فعال متصل نماید، منجر به فعالیت گزارشگر می­شود. یک مشکل برخی از این آزمایش­ها این است که در آنها تمایل به انتخاب گیاهان مقاوم به آنتی­بیوتیک است که ژن نشانگر آنتی­بیوتیک را که توسط T-DNA حمل می­شود، ابراز می­کنند. اگر T-DNA به نواحی غیر فعال رونویسی ژنوم وارد شود، به خاطر عدم ابراز ژن نشانگر مقاومت به آنتی­بیوتیک، حضور آن تشخیص داده نمی­شود.

راه حل بدیهی رفع مشکل مفروض اثر موضعی، ادغام T-DNA به نواحی شناخته­شده فعال رونویسی ژنوم گیاهی است. اما "هدف­یابی ژن"[2] در گیاه به وسیله نوترکیبی همولوگ بسیار ناکارآمد است. سیستم جایگزین برای هدف­یابی ژن، استفاده از "سیستم ادغام در مکان مشخص"[3] مثل Cre-lox می­باشد. اما تراژن­های "تک نسخه"[4] که وارد یک موضع lox در مکان مشابهی در ژنوم گیاهی می­شوند، باز هم سطوح مختلف ابراز را در گیاهان تراریخته مستقل نشان می­دهند. در این موارد شاید متیلاسیون تراژن باعث خاموشی آنها شود. خاموشی حاصل از متیلاسیون که به طور طبیعی در ژن­های T-DNA رخ می­دهد، قبلاً گزارش شده بود. بنابراین، خاموشی در سطح رونویسی شاید حاصل از ادغام تراژن در مناطقی از ژنوم گیاهی باشد که در معرض متیلاسیون DNA قرار دارند و شاید پی­آمد طبیعی فرآیند انتقال ژن به گیاه باشد.

امروزه می­دانیم که خاموشی تراژن نه تنها به علت سازوکارهای رونویسی، عموماً به دلیل متیلاسیون آغازگر تراژن، می­باشد بلکه در "بعد از رونویسی"[5] نیز صورت می­گیرد؛ یعنی رونویسی تراژن انجام می­شود ولی RNA حاصل ناپایدار است. خاموشی بعد از رونویسی ژن عموماً به خاطر نسخه­های متعدد تراژن در یک سلول است. در روش­های انتقال ژن مستقیم برای تولید گیاهان تراریخته (انتقال ژن به واسطه پلی­اتیلن­گلیکول[6] یا لیپوزوم[7]، الکتروپوریشن[8] یا بمباران ذره­ای[9]) اغلب ادغام نسخه­های متعدد تراژن در "آرایه­های تکراری متوالی و معکوس"[10]،  هم در یک مکان ژنی یا در چندین مکان­ ژنی صورت می­گیرد. گرچه انتقال ژن به واسطه آگروباکتریوم منجر به ادغام نسخه­های کمتری از تراژن می­گردد، ولی عموماً ادغام چند نسخه متوالی از T-DNA در یک مکان زنی مشاهده می­شود. خاموشی تراژن در زمانی که فقط یک نسخه از T-DNA ادغام شود، نیز رخ می­دهد. در عین حال، بیشتر اوقات ادغام تکرارهای T-DNA، مخصوصاً تکرارهای معکوس "سر به سر"[11] حول کناره راست T-DNA، باعث خاموشی تراژن می­شوند. بنابراین، روشی یا سویه­ای از آگروباکتریوم که بتواند گیاهان تراریخته­ای با یک تک نسخه ادغام شده T-DNA ایجاد کند، موهبتی بزرگ برای صنایع بیوتکنولوژی کشاورزی و به طور کلی زیست­شناسی مولکولی گیاهی می­باشد. Grevelding و همکارانش متوجه شدند که گیاهان تراریخته آرابیداپسیس که از راه انتقال ژن به ریشه ایجاد شده­اند، تمایل به داشتن تعداد نسخه­های کمتری از T-DNA نسبت به گیاهان تراریخته ایجاد شده از صفخات برگی دارند. به هر حال هنوز روشن نیست که این مشاهده در مورد سایر گونه­ها نیز تکرارپذیر باشد. اطلاعات حاصل از چندین آزمایشگاه­ نشان می­دهد که سویه­های آرابیداپسیس که کارآیی پایینی در دریافت T-DNA دارند، در تولید تراریخته­های تک نسخه موفق­تر هستند. به هر حال باید این یافته­ها به طور دقیق­تری آزمون شده و ممکن است که تعداد نسخه­های T-DNA با مرحله رشد باکتری و گیاهی که انتقال ژن به آن صورت می­گیرد، همبستگی داشته باشد.



[1] Position effects

[2] Gene targeting

[3] Site-specific integration systems

[4] Single-copy

[5] Posttranscriptional

[6] Polyethylene_glycol

[7] Liposome

[8] Electroporation

[9] Particle bombardment

[10] Tandem or inverted repeat arrays

[11] Head-to-head


 
comment نظرات ()
 
افتخاری ديگر برای ورزش ايران!
نویسنده : کسری اصفهانی - ساعت ٢:۳٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٩/۱٧
 

امروز داشتم با دوستی درباره مراسم افتتاحيه بازی‌های آسيايی قطر صحبت می‌کردم. من مراسم را نديدم ولی بر اساس گفته‌های دوستم چند چيز جالب را برايتان می‌گويم.

اول از همه بايد بگويم که اين مراسم از سطح تکنيکی بالايی برخوردار بوده و بايد به عرب‌ها آفرين گفت گرچه من چشمم آب نمی‌خورد هيچ عربی حال آن کارهای هنری سطح بالا را داشته باشد و کار، کار آدم‌های حرفه‌ای در سطح جهانی بوده است. مراسمی با ۱ ميليارد دلار هزينه...

اما چند سوال:

آيا می‌دانستيد که ابن سينا دانشمندی عرب است؟

آيا می‌دانستيد بيروني، رازی و چند تن از دانشمندان ايرانی عرب بوده اند؟

آيا می‌دانستيد خليج بين ايران و قطر و بحرين نامش خليج عرب است؟

آيا می‌دانستيد در اقوام آسيايی اصلاْ ما قومی به نام فارس (ايرانی) نداريم؟ (شايد ايرانی‌ها اروپايی باشند!)

همه اينها در کلیپ افتتاحيه بازی‌های آسیايی بوده و رييس جمهور عزيزمان به تماشای آنها نشسته است. من اگر بودم لحظه‌ای آنجا نمی‌ماندم و از رييس جمهور کشورمان انتظار می‌رفت آنجا را ترک می‌کرد؛ کاش اينکار را می‌کرد...

بعضی از سايت‌ها به رقص زنان اشاره می‌کردند و می‌گويند رييس جمهور بايد به خاطر رقص زنان آن مراسم را ترک می‌کرد ولی فکر نمی‌کنيد تحريف تاريخ در جلوی چشم مردم دنيا وقاحت زيادی را طلب می‌کند. چرا اعراب حاشيه خليج فارس تا اين حد وقيح شده‌اند؟

کمی فکر کنيم...


 
comment نظرات ()
 
منابع رشته بیوتکنولوژی کشاورزی
نویسنده : کسری اصفهانی - ساعت ۸:۱٠ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/٩/۳
 

با توجه نزدیکی کنکور کارشناسي ارشد، منابع رشته بیوتکنولوژی کشاورزی با تصحیحاتی خدمتتان ارائه می­شود. لازم به ذکر است که سال قبل این منابع را اعلام کرده بودم ولی با راهنمایی برخی دوستان که سال قبل در این آزمون موفق شده اند، آن را به روز کردم.

براي قبولي در کنکور کارشناسي ارشد نبايد ريسک نماييد و بهتر است هر آنچه منبع در اختيار داريد، مطالعه نماييد از کتاب‌هاي فارسي و انگليسي معتبر تا جزوات دانشگاه‌هاي طراح سوال و تست‌هاي سال­هاي قبل. من خودم خواندن کتاب‌هاي مرجع را توصيه مي‌کنم.

اما اگر مايل بوديد که جزوات دانشگاه‌ها را تهيه کنيد به نظر مي‌آيد در درس‌هاي زير بايد به اين دانشگاه‌ها مراجعه کنيد، چرا که طراحان سوال از اين دانشگاه‌ها بوده و در عين درس مذکور در آن دانشگاه‌ها داراي استاد قوي‌تري بوده يا هست و در عين حال رشته بيوتکنولوژي در آنجا وجود دارد؛ يعني دانشگاه‌هاي تهران، مشهد، همدان، اصفهان، تبريز و ...

ژنتيک: کتاب دکتر يزدي صمدي (اصول ژنتيک)، جزوه تهران، جزوه تبريز، کتاب ژنتيک مولکولی ترجمه دکتر يزدي صمدي، کتاب ژنتيک انتشارات فاطمي، کتاب اصول بيوتکنولوژی مشهد و ...

اصول اصلاح و اصلاح خصوصي: کتاب اصلاح نباتات دکتر بهمن اهدايي که مهمترين منبع بوده و هست، جزوات تهران و تبريز، کتاب اصلاح خصوصي دکتر يزدي صمدي و ...

فيزيولوژي: اگر گياهي باشد کتابهاي دکتر لساني خيلي عالي هستند (انتشارات دانشگاه تهران) و همچنين کتاب فيزيولوژی هاپکينز ولي اگر زراعي باشد کتاب فيزيولوژي زراعي مشهد و جزوه دکتر پوستيني تهران.

بيوشيمي: جزوه مشهد و شيراز و ترجمه کتاب‌هاي مطرح مانند هارپر و استراير که به تازگي ترجمه شده و کتاب سال هم شده است.

آفات و بیماری­ها: براي آفات از کتاب­هاي موجود دانشگاه اروميه و گيلان استفاده نماييد و همچنين تعريف جزوات دکتر ايزد پناه و بنی هاشمی در دانشگاه شيراز را شنيده­ام.

زبان تخصصی: براي زبان بايد به طور کلي زبان خود را تقويت کنيد و با لغات تخصصي رشته آشنا باشيد که اين موضوع در حين مطالعه دروس ديگر تقويت مي‌شود. کمي متن‌هاي تخصصي مرتبط با بيوتکنولوژي را مطالعه کنيد تا درک مطالب برايتان راحت‌تر شود.

مطلب مرتبط: منابع کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی کشاورزی

 

موفق باشید ...


 
comment نظرات ()