زیست فناوری

نوشته: کسری اصفهانی

ورود به دنياي شگفت‌انگيز بيوتكنولوژي گياهي
نویسنده : دکتر کسری اصفهانی - ساعت ٩:۱۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸۳/۳/٢٧
 

قسمت سوم

تقابل تاسف‌بار مسايل علمی و سياسی-اجتماعی در مبحث بيوتکنولوژی گياهی

هيچ يك از فناوري­هاي جديد در اختيار بشر، 100% بدون خطر نيستند. به هر حال تنها نبايد به مزاياي بيوتكنولوژي بسنده كرد و در كنار آن بايد به خطرات احتمالي آن نيز توجه داشت. برخي از مصرف­كنندگان، از محصولات جديد كه با استفاده از فناوري­هاي نوين توليد شده استقبال نمي­كنند. مثال بارز اين موضوع در روزهاي گذشته، اعلام انصراف شرکت آمريکايی مونسانتو از توليد يك رقم جديدگندم كه با دستکاری ژنتيکی به منظور بهبود نحوه مبارزه با علف هرز تهيه کرده بود، مي­باشد. به نظر کشاورزان، از آنجا که گندم به طور مستقيم در تهيه نان به کار می رود و نان يک ماده غذايی اصلی است، مصرف کنندگان به خريد نان توليد شده از محصول جديد رغبتی ندارند. البته شرکت مونسانتو غير از گندم، به توليد سويا و ذرت دستکاری شده نيز مي­پردازد که معمولا در خوراک دام و تهيه روغن به کار می رود و مستقيما توسط انسان مصرف نمی شود2. اما آيا به راستي بيوتكنولوژي خطرناك است؟ البته جواب اين است كه هر فناوري از فناوري ساخت خودرو گرفته تا هواپيما در صورت استفاده نادرست مي­تواند بالقوه خطرناك باشد. اگر ما بخواهيم بدون توجه به مزاياي هر فناوري تنها به خطرات احتمالي آن توجه كنيم مي­بينيم كه بايد از بهره ­برداري بسياري فناوري­ها اجتناب كنيم.

 

تقابل تاسف بار علم و سياست در زمينه ورود محصولات تغيير يافته ژنتيكي به بازار باعث شد كه بيوتكنولوژي به يك موضوع مورد منازعه افراد، گروه­ها­ و سازمان­هاي مختلف در سطح جهان تبديل شود. به نظر مي­رسد كه مباحثات فعلي در زمينه محصولات تراريخته فراتر از مباحث علمي است بنابراين دستيابي معقول و مناسب به بيوتكنولوژي گياهي نيازمند توجه به موضوعات مهم ديگري نيز مي­باشد. موضوعاتي مانند جهاني شدن، سيستم­هاي حمايتي از توليدات داخلي، رقابت­هاي بين­المللي و يارانه­هايي كه به محصولات كشاورزي تعلق مي­گيرند.

شايد بهترين راه براي درك بيوتكنولوژي استفاده از مطالعه موردي است. چگونه يك محصول مراحل توليد و معرفي خود را به صورت موفقيت­آميزي طي مي­كند؟ بر چه چالش­هايي طي مراحل تحقيق، توسعه، راه­اندازي خط توليد و تصويب بايد غلبه كرد؟ واكنش­هاي مصرف­كنندگان در برابر محصولات حاصل از بيوتكنولوژي گياهي چگونه خواهد بود؟ ارگان­هاي نظارتي چگونه مي­توانند از ايمن و سودمند بودن محصولات و فرايند توليد آنها مطمئن شوند؟ رفتار كشورهاي مختلف در رابطه با محصولات حاصل از بيوتكنولوژي چگونه خواهد بود و آنها چگونه شرايط توليد، فروش و مصرف محصولات بهبود يافته ژنتيكي را كنترل مي­كنند؟ در انتها بيوتكنولوژي گياهي چه سهمي در توسعه جهان دارد؟ آيا بيوتكنولوژي مي­تواند روند رو به رشد نيازهاي غذايي جهان و كمبود مواد غذايي را پاسخگو باشد؟ آيا مي­تواند درماني براي بيماري­هاي ناشي از سوءتغذيه و همچنين واكسن­هايي عليه بيماري­هاي عفوني پيدا نمايد؟ به نظر مي­رسد بيوتكنولوژي نويد بخش كاربردهاي غير قابل باوري به خصوص براي كشورهاي در حال توسعه در قرن حاضر باشد.

 


منابع:

  1. Handbook of Plant Biotechnology (2004), WILEY

 
comment نظرات ()