زیست فناوری

نوشته: کسری اصفهانی

سلولهای پایه (Stem Cells)
نویسنده : دکتر کسری اصفهانی - ساعت ۳:۳۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۱/۱۱/٩
 
سلولهای پایه در حال حاضر بسیار مورد توجه قرار گرفته اند. این سلولها به منظور ایجاد بافتها و اعضا بدن، جانشین کردن بافتهای فرسوده، آسیب دیده یا بیمار، سلولهای مورد نیاز را تامین می نمایند. این سلولها در برابر میل به تمایز شدیداً مقاومت می کنند و بسته به منبع آنان قابلیت تولید یک نوع خاص یا انواع گوناگون سلولهای موجود زنده را دارند. قابل ذکر است که بعضی سلولهای پایه جنینی در بدن انسان، قابلیت تمایز به انواع مختلف سلولهای سازنده بیش از 210 نوع بافت متفاوت انسان را دارند.
نزدیک 20 سال است که از عمر تحقیقات مربوط به سلولهای پایه می گذرد و در این مدت کمک شایان توجهی به افزایش دانش ما در زمینه فرایند تشکیل سلولهای خون و تمایز آنها از سلولهای پایه اولیه مغز استخوان و جنین شناسی موش نموده است. در چند سال اخیر با کشفیات و موفقیتهایی که در زمینه کشت سلولهای پایه جنینی انسان به دست آمده است، تغییراتی در موضوعات مورد بحث در این زمینه ایجاد شده است. به طور مثال کشفیات جدید نشان می دهد که سلولهای پایه مغز استخوان (Adult Stem Cells) توان بالقوه بیشتری از آنچه قبلاً فرض می شد برای تمایز دارند.
دانشمندان در حال حاضر به سختی تلاش می نمایند که روشهای درمانی مبتنی بر استفاده از سلولهای پایه مانند تولید استخوان از سلولهای پایه مغز استخوان برای بیماران نیازمند و دارای مشکلات اسکلتی و شکستگیهای وسیع را در درمانگاههاو بیمارستانها به کار گیرند. این هدف بدون درک رفتار سلولهای پایه در بستر زیستی رشد و نمو آنان و دستیابی به دانش لازم در این زمینه در سطح مولکولی به دست نمی آید. همچنین عواملی که باعث باقی ماندن سلولهای پایه در فاز قابل تمایز به سلولهای دیگر (Multipotent)، رفتن به فاز تکثیر (Proliferative State) و نهایتاً تحریک آنها برای تولید سلولهای دختری تمایز یافته می شود، باید به خوبی بررسی و شناسایی شوند.
خلاصه: سلولهای پایه سلولهای خاصی هستند که در بدن پستانداران حتی پیش از تولد و در زمان بلوغ وجود دارند و توانایی رشد و تمایز به سلولها و بافتهای گوناگون موجود بالغ را دارند. از جمله کاربردهای درمانی دیگری که در سال 2000 میلادی از سلولهای پایه در آن استفاده شد، پیوند این سلولها به بیماران سرطان کلیه بود که نشانه هایی از توقف و برگشت و بهبود سرطان در انان با تحریک ایجاد یک پاسخ ایمنی جدید، دیده شده است.

منابع:

http://biotechterms.org/sourcebook/savelinktermquery.php3?STEM%CELLS
Nature, Stem Cell Web Focus
Nature,Vol. 414, No. 6859, Stem cells
http://biotechterms.org/sourcebook/saveidretrieve.php3?id=2970
 
comment نظرات ()