زیست فناوری

نوشته: کسری اصفهانی

علم ژنتيک، تاريخ جهانگشا و ايل مغول
نویسنده : دکتر کسری اصفهانی - ساعت ۱:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۱/۱٢/۳
 


دانشمندان می گويند امپراطوری مغول ميراث انسانی فراگير و ماندگاری در بخش های وسيعی از آسيا از جمله در شمال شرقی ايران به جا گذاشته است. در اين مطالعه به نوشته های "عطا ملک جوينی" مورخ ايرانی هم استناد شده است.

اين مطالعه توسط دکتر کريس تايلر-اسميت از دانشگاه آکسفورد و همکاران او در کشورهای چين، پاکستان، ازبکستان و مغولستان انجام شد و نتيجه آن در وب سايت "نشريه آمريکايی ژنتيک انسانی" (American Journal of Human Genetics) منتشر شده است.

گروهی از متخصصان علوم ژنتيک با نمونه برداری از جوامع آسيايی از قفقاز تا چين، دريافته اند که نزديک به 8 درصد از مردان ساکن محدوده ای جغرافيايی که در گذشته حيطه فرمانروايی امپراطوری مغول بود، حامل يک کروموزوم ايگرگ مشخص هستند که ظاهرا دارای نشانه های وراثتی خاندان مغول است.

اگر اين موضوع صحت داشته باشد، احتمالا 16 ميليون مرد يا نيم درصد از جمعيت مذکر جهان می توانند مدعی شوند از چنگيزخان نسب می برند.

اين گروه طی دوره ای ده ساله به جمع آوری نمونه های خونی از 16 جامعه انسانی که در داخل يا اطراف امپراطوری سابق مغول اقامت دارند پرداختند.

فرزندان چنگيز خان در قرن سيزدهم، سرزمينی را که از سواحل اقيانوس آرام در چين تا دريای خزر، از جمله جمهوری های امروز آسيای ميانه و شمال شرقی ايران را دربرمی گرفت، تحت فرمان خود داشتند.

دانشمندان، دی ان ای موجود در کروموزوم ايگرگ را مطالعه کردند. مطالعه کروموزوم ايگرگ مفيد است چون مانند نام خانوادگی مستقيما از پدر به فرزند منتقل می شود.

آنها دريافتند که گروهی از کروموزم های ايگرگ در منطقه مورد مطالعه، حاوی يک شاخص ژنتيکی ويژه است که نشان می دهد کليه افراد گروه به يکديگر مرتبط هستند و از يک کروموزوم واحد در گذشته نزديک سرچشمه می گيرد.

تعداد اين کروموزوم های ويژه در منطقه فرمانروايی سابق مغول بسيار بيشتر از حد انتظار بود، درحالی که هيچ يک از افراد خارج از اين محدوده، به استثنای قوم هزاره پاکستان و افغانستان آن را حمل نمی کرد.

افراد قوم هزاره از اعقاب مغول هستند که ادعا می کنند تبارشان به چنگيز خان می رسد.

دکتر تايلر-اسميت گفت که اين کروموزوم ويژه، شاخص ژنتيکی خاندان سلطنتی مغول است.

به گفته دانشمندان گسترش اين خون احتمالا ناشی درهم آميزی های جنسی پس از فتح يک سرزمين در مناطقی بود که برای دو قرن مغولها بر آن استيلا داشتند.

ديويد مورگان، مورخ تاريخ مغول در دانشگاه ويسکانسين می گويد "توشی"، بزرگ ترين پسر چنگيز خان 40 پسر داشت.

آقای مورگان در مورد چنگيزخان به " تاريخ جهانگشا" نوشته عطاملک جوينی، مورخ ايرانی در سال 1260، که درباره مغول ها است اشاره می کند.

عطا ملک جوينی می نويسد: "در باب اصل و نسب چنگيز خان، هم اکنون بيش از 20 هزار سر در عافيت مادی و سعادت دنيوی روزگار می گذرانند. بيش از اين، لب نمی گشايم... مبادا خوانندگان اين تاريخ، تهمت اغراق و مبالغه گويی بر نگارنده زنند و پرسند چگونه ممکن است از يک ترکه و در چنين مختصر زمانی، دودمانی چنين مبسوط در وجود آيد."

لغتنامه دهخدا درباره عطاملک جوينی می نويسد او از رجال و مورخان معروف اوايل دوره مغول بود که در سال 623 هجری قمری در جوين متولد شد و از آغاز جوانی وارد کارهای ديوانی گشت و از عمال اميرارغون آقا حکمران خراسان گرديد. عطا ملک چند بار در خدمت اميرارغون به قراقروم، پايتخت مغولستان سفر کرد و در ضمن همين سفرها درباره احوال مغول ها و يورتهای اصلی ايشان اطلاعات کافی به دست آورد و برای نوشتن تاريخ خود مواد لازم فراهم کرد.

دکتر تايلر-اسميت و همکاران او برآورد می کنند که جد مشترک کروموزوم ويژه ای که آنها در جوامع ساکن محدوده امپراطوری سابق مغول يافته اند، حوالی سال 1000 ميلادی يعنی 162 سال پيش از تولد چنگيز می زيسته است.

البته برای پيوند گروه حاوی کروموزوم ويژه به چنگيز، ناگزير از شواهد ژنتيکی غيرمستقيم استفاده شده است، زيرا بنيانگذار امپراطوری مغول به طور مخفيانه دفن شد و مقبره او هرگز کشف نشده است تا دی ان ای او آزمايش شود.

اين دانشمندان همچنين توانسته اند از طريق قوم هزاره يک پيوند ثانوی به چنگيز خان بيابند. تاريخ شفاهی قوم هزاره مدعی است که برخی از اعضای آن مستقيما از چنگيز نسب می برند.

به گفته گروه دکتر تايلر-اسميت وجود همين کروموزوم ويژه در ميان قوم هزاره مويد تاريخ شفاهی آنان است.

منبع: BBC
 
comment نظرات ()