زیست فناوری

نوشته: کسری اصفهانی

زيست فناوری گياهی در آمريكا
نویسنده : دکتر کسری اصفهانی - ساعت ۱٢:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٢/٦/۸
 

       در بسياري از كشورهاي صنعتي به ويژه آمريكا، گروههاي كاري فوق‌العاده‌اي براي انجام هماهنگي‌هاي لازم جهت دستيابي به چشم اندازهاي بيوتكنولوژي در دهه آينده تشكيل شده است. در آمريكا كميته علوم پايه وابسته به شوراي ملي علوم و تكنولوژي گروه كاري تحقيقات بيوتكنولوژي را تشكيل داده است. اين گروه فعاليتهاي خود را در چهار حيطه كاربرد بيوتكنولوژي در كشاورزي، صنعت ، محيط زيست و دريا متمركز كرده است.

در سال 1993، بالغ بر 7 ميليارد دلار درآمد از محل فروش فرآورده‌هاي بيوتكنولوژي نصيب بخشهاي كشاورزي و دارويي آمريكا گرديد. تخمين زده مي‌شود كه اين درآمد تا دهة آينده به 50 ميليادر دلار افزايش يابد. صنايع بيوتكنولوژي آمريكا قريب به 000/100 فرصت شغلي مناسب در 1300 شركت بيوتكنولوژي فراهم نموده است. سرمايه گذاري دولت در بخش بيوتكنولوژي در سال 1994، بيش از 4ميليارد دلار برآورد شده كه در زمينه‌هاي بهداشت و درمان، كشاورزي،‌ صنايع زيستي و محيط زيست هزينه‌ شده است.

از جمله مهمترين عوامل و فاكتورهايي كه روند سرمايه‌گذاري در تحقيق و توسعه آمريكا را تسريع مي‌كند، مي‌توان حمايتها و معافيتهاي مالياتي را نام برد. اعمال معافيتهاي مالياتي از سوي دولت، طي دوره سه ساله 1982-1980 سبب شد تا افزايش تعداد شركتهاي بيوتكنولوژي تاسيس شده در اين زمان روند تصاعدي داشته باشد. درحال حاضر نزديك به 1500 شركت بزرگ و كوچك بيوتكنولوژي در آمريكا فعاليت مي‌كنند كه بسياري از آنها از اعتبار بين‌المللي برخوردارند.

نقش بخش خصوصي مخصوصاً بانيروي انساني كمتر از 50 نفر در فعاليتهاي تحقيق و توسعه بيوتكنولوژي بسيار با اهميت است. بخش خصوصي بازوي پرتوان دولت در تداوم فعاليتهاي تحقيق و توسعه است. چنانكه در حيطة بيوتكنولوژي بيش از 60% شركتهاي موجود وابسته به بخش خصوصي بوده و تنها 26% دولتي هستند، 14% بقيه نيز شعبات، بخش‌ها و يا شركتهايي با سرمايه‌گذاري مشترك هستند.

23% از موسسات و شركتهاي فعال در بيوتكنولوژي آمريكا كه وابسته به دولت مي‌باشند، فعاليتهاي تحقيق و توسعه خود را در زمينه كشاورزي انجام داده و مابقي در ساير زمينه‌ها فعاليت دارند.

 

        ·          صنايع بيوتكنولوژي در آمريكا

 دو نوع شركت در صنايع بيوتكنولوژي آمريكا فعاليت دارند. يكي شركتهايي كه كليه فعاليتهايشان منحصراً در زمينه بيوتكنولوژي است ونوع دوم شركتهايي هستند كه در كنار فعاليت‌هاي خود به بيوتكنولوژي نيز توجه دارند. اين گروه شركتها از نظر ساختاري و تشكيلاتي وسيع‌تر و عمومي‌تر هستند. وزارتخانه‌ها و آژانس‌هاي دولتي كه در تحقيقات بنيادي و كاربردي بيوتكنولوژي فعاليت دارند، عبارتند از : موسسه ملي بهداشت(NIH)، بنياد ملي علوم (NSF)، وزارتخانه‌هاي كشاورزي (USAD)، انرژي (DOE) و دفاع ( DOD).

 

        ·          بيوتكنولوژي كشاورزي و گياهي در آمريكا

توليد پايدار مواد غذايي در بلندمدت براي آمريكا داراي اهميت راهبردي است . اين كشور از نظر صدور محصولات كشاورزي، رتبه اول جهان را داراست. درسال 1994، ارزش صادرات اين محصولات به 57 ميليارد دلار رسيد و نيز حدود يك ميليون شغل ايجاد كرد. بيوتكنولوژي براي بقاي آمريكا به عنوان زمينه اصلي توليد مواد غذايي، داراي نقش كليدي است. بيوتكنولوژي همچنين سبب مي‌شود كه توان آمريكا براي افزايش توليد مواد غذايي محلي و خارجي افزايش يابد . اين كشور با استفاده از فنون ملكولي توانسته ارقام جديد گياهان، آنزيم‌ها و فرآورده هاي حيواني را توليد كرده و از اين نظر داراي جايگاه برتري است.

در زمينه بيوتكنولوژي كشاورزي، روشهاي پر بازده و كم هزينه براي توليد محصولات جديد و با كيفيت بالا مورد ارزيابي قرار مي‌گيرد. همچنين، بررسي روشهاي بهينه براي افزايش محصولات غذايي، كاهش هزينه توليد و كاهش وابستگي به سموم شيميايي در اين حيطه قرار دارد.

در سال 1994 دولت آمريكا نزديك به 200 ميليون دلار در زمينه بيوتكنولوژي كشاورزي سرمايه گذاري نموده است. همچنين تخمين زده شد كه فروش محصولات بيوتكنولوژي كشاورزي در كشور آمريكا از 285 ميليون دلار درسال 1996 به تقريباً 74/1 ميليارد دلار درسال 2006 خواهد رسيد. همچنين انتظار مي‌رود كه رعايت قوانين ثبت اختراع و مالكيت فكري نقش مهمي را در توسعه بيوتكنولوژي كشاورزي، به‌ ويژه براي تضمين بازار ايفا كند.

به طور كلي پيشرفت بيوتكنولوژي كشاورزي در آمريكا،‌ آهسته تر از پيشرفت بيوتكنولوژي در بهداشت و درمان بوده است. شركت‌هاي بيوتكنولوژي كشاورزي آمريكا چندين محصول تراريخته جديد را به مرحله تجاري رسانده‌اند. تعدادي از گياهان تراريخته كه تاكنون در آمريكا مجوز آزادسازي دريافت داشته‌اند، عبارتند از : سيب‌زميني، سويا، گوجه‌فرنگي، پنبه، كلزا(كانولا) ، تنباكو، خربزه، گندم ، برنج ، چغندر، كاهو، يونجه، انگور، توت‌فرنگي، نيشكر، خيار، آفتابگردان، جو، فندق، هويج، بادام كوهي، فلفل و خربزه درختي(پاپايا).

 

        ·          برنامه‌هاي وزارت كشاورزي آمريكا  

وزارت كشاورزي آمريكا  USAD دومين موسسه و سازمان بزرگ دنيا مي‌باشد. شايد بودجه سالانه اين سازمان بالغ بر10 ميليون دلار باشد كه 15% توليد ناخالص ملي آمريكا را شامل مي‌شود.

يكي از سياستهاي اين وزارتخانه همكاري با گروههاي خارجي علاقه مند مانند سازمان توليدات دامي مي‌باشد. بودجه  USAD در چند سال اخير به دليل ركود اقتصادي، كسري بودجه دولت و مخالفت و عدم همكاري بين گروهها كاهش يافته است. مجموعه اين عوامل به علاوه عدم وجود يك قانون پايدار و استوار در  USAD باعث وخيم‌تر شدن اوضاع گرديده است.

كل بودجه پژوهش بيوتكنولوژي  USAD حدود 31 ميليون دلار در سال 1993 بوده است كه از اين ميزان حدود 7/12 ميليون دلار براي كشاورزي اختصاص يافته است كه از اين ميزان 60% به كارهاي آزمايشگاهي و 40% بقيه براي كمپاني‌هاي خصوصي در نظر گرفته شده است. البته اخيرا  USAD با اختصاص بودجه‌اي بالغ بر 2/0 ميليون دلار شروع به حمايت از بيوتكنولوژي در محيط‌زيست نموده است.

ABSP (بيوتكنولوژي كشاورزي براي توليد پايدار) يكي از برنامه‌هاي اصلي اين سازمان است. ABSP در سال 1991 به عنوان يك برنامه 6 ساله با بودجه‌اي بالغ بر 6 ميليون دلار براي افزايش ظرفيت آزمايشگاهي آمريكا و كشورهاي در حال توسعه براي استفاده و مديريت تحقيقات بيوتكنولوژي كشاورزي طراحي شده است. هدف از اين طرح بهبود ژرم‌ پلاسم از طريقCollabration  و تبادل دانش بين آمريكا و كشورهاي در حال توسعه مي‌باشد.

 

همچنين سازمان  USAD با هدف تحقيق و توسعه بيوتكنولوژي در آمريكا پروژه‌ها و طرح‌هايي را ترسيم كرده است كه مهمترين آنها عبارتند از:

- طراحي راكتورهاي زيستي پايدار و كار‌آمد براي توليد فرآورده‌هاي غذايي، دارويي، شيميايي، صنعتي و شناسايي و توسعه ميكروارگانيسمهاي منحصر به فرد براي توليد مواد مفيد نظير پلاستيكهاي طبيعي قابل تجزيه از ضايعات كشاورزي وجنگلي

-توسعه گياهان مقاوم به تنش‌هاي محيطي از طريق مطالعه روابط متقابل فاكتورهاي زيست محيطي و گياهان، مطالعه و بررسي اثرات و عوارض هورمونهاي رشد اضافه شده به علوفه‌جات و تاثير آنها بر روي كشاورزان، مصرف‌كنندگان و ساير افراد

-همكاري و مشاركت با جامعه اروپا براي تربيت نيروي كار جهت اشاعه و افزايش سطح اطلاعات جامعه در مورد بيوتكنولوژي

همانطوري كه آمريكا در زمينه اكثر تكنولوژي‌ها در كشورهاي مختلف جهان سرمايه‌گذاي نموده است ، در زمينه بيوتكنولوژي نيز به‌علت وجود بستر مناسب براي سرمايه‌گذاري، به‌ويژه نيروي انساني كارآمد و با دانش فني بالا شرايط به نحوي است كه اين كشور هم اكنون بالاترين درصد جذب سرمايه‌هاي جهاني بيوتكنولوژي را به خود اختصاص داده است. شاخصهاي سرمايه گذاري‌ نيز گوياي اين واقعيت هستند كه آمريكا همچنان درصدر كشورهاي پيشتاز در توسعه بيوتكنولوژي قرار دارد. در شرايطي كه ميزان كل سرمايه‌گذاريهاي جهاني بيوتكنولوژي در سال 1998 بالغ بر 13 ميليارد دلار بوده است، ايالات متحده با اختصاص بيش از 75 درصد كل سرمايه‌گذاري‌ها به عنوان مركز جهاني بيوتكنولوژي در جايگاه ويژه‌اي قرارگرفته است. حجم سرمايه‌گذاري دولتي در بخش بيوتكنولوژي در بسياري از كشورهاي پيشرفته ناچيز بوده است. در حقيقت نقش واقعي دولت در اين كشورها براي ترويج بيوتكنولوژي، چيزي جز تامين قوانين و مقررات مناسب مالياتي براي تشويق و به جريان انداختن سرمايه‌ها در جهت توسعه بيوتكنولوژي نبوده است و البته قابل ذكر است كه اين قوانين هم اكنون به بهترين شكل در آمريكا در حال اجرا مي‌باشند.

 


 
comment نظرات ()