زیست فناوری

نوشته: کسری اصفهانی

استفاده از سرکوب گرهای ویروسی خاموشی ژن برای افزایش ابراز ژن تراریخته
نویسنده : دکتر کسری اصفهانی - ساعت ۱۱:٤۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٢/۱/٢٤
 

داده­های حاصل از تحقیقات چندین آزمایشگاه نشان می­دهد که برخی DNA و RNA ویروس­های گیاهی، دارای ژن­هایی هستند که خاموشی ژن­ها را سرکوب می­کنند.

محققان معتقدند که فعالیت ضد خاموشی ویروسی به عنوان یک سازوکار برای گریز ویروس­ها از دفاع خاموش کردن ژن­های ویروسی توسط گیاه، تکامل یافته است. صرفنظر از علت و سازوکار فعالیت ضد خاموشی، شاید پدیده سرکوب کردن خاموشی توسط ویروس­ها برای کاهش خاموشی تراژن ها مفید باشد. سرکوبگرهای ویروسی خاموشی ژن­ها، می­تواند تراژن­های پایداری که قبلاً خاموش شده­اند را فعال کند. موضوع جالب دیگر توانایی سرکوبگرهای خاموشی در جلوگیری از تراژن­هایی است که به واسطه انتقال ژن توسط آگروباکتریوم وارد گیاه شدند. گرچه این فرضیه هنوز آزمون نشده و عواقب احتمالی منفی آن (مانند افزایش استعداد آسیب­پذیری نسبت به ویروس­ها) که شاید در پی ادغام پایدار ژن­های ضد خاموشی به داخل ژنوم گیاه پیش آید، آزمایش­هایی که در آنها از سرکوبگرهای خاموشی  ویروسی برای افزایش سطح ابراز موقت تراژن­های منتقل­شده با آگروباکتریوم استفاده شده است، امیدبخش به نظر می­رسند.

وقتی تراژن­های مختلف رمزکننده پروتئین فلورسنت سبز (Greenfluorescent protein)، پروتئین Y Nia ویروس سیب­زمینی یا پروتئین­های مقاومت به بیماری Cf-9 و Cf-4 گوجه­فرنگی به طور همزمان با سرکوبگرهای گوناگون خاموشی ویروسی انتقال می­یابند، ابراز این پروتئین­ها افزایش قابل ملاحظه­ای دارند. سطح ابرازی تا 50 برابر گیاهان تراریخته شاهد (بدون ژن­های سرکوبگر خاموشی ویروسی) به دست آمده است.

چندین سرکوبگر خاموشی ویروسی مختلف مانند پروتئین p25 ویروس PVX، پروتئین P1-HcPro ویروس etch توتون (Tobacco Etch Virus) و پروتئین p19 ویروس TBSV (TomatoBushy Stunt Virus)، توانستند ابراز موقت تراژن­ را با آغازگر 35S (Cauliflower Mosaic Virus 35S=CaMV 35S) و آغازگر معمولی تراژن افزایش دهند. در بین اینها، پروتئین p19 بیشتری تاثیرگذاری را در افزایش ابراز موقت تراژن و کاهش سطح مولکول­های کوچک (21 تا 25 جفت بازی) RNA که در خاموشی پس از رونویسی مشارکت دارند، داشته است.

محققان نتیجه گرفتند که سرکوبگرهای ویروسی خاموشی ژن­ها می­توانند برای تولید مقادیر بالای پروتئین­ها در گیاه مفید باشند.

 

مطلب قبلی در این زمینه: استفاده از نواحی متصل‌شونده به ماتریکس برای رفع خاموشی تراژن

 

Refrence: Stanton B. Gelvin (2003), Agrobacterium-Mediated Plant Transformation: the Biology behind the "Gene-Jockeying" Tool. Microbiology and Molecular Biology Reviews. 67:16-37.


 
comment نظرات ()
 
یک سوال بزرگ!
نویسنده : دکتر کسری اصفهانی - ساعت ۱٠:۱٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/۸/٢٤
 

دوست دارید درون یک کلبه زندگی کنید و محصولات غذایی مورد نیازتان را خودتان تهیه کنید؟ زندگی بدون استرس و آرامش را تجربه کنید؟

در نگاه اول همه چیز آسان به نظر می رسد ولی آیا می توانید از دستاوردهای تکنولوژی بشری بی بهره باشید؟ در این محیط آرام شبها را بدون نور چراغ سپری کنید؟ از آب آشامیدنی سالم حاصل از پیشرفت علم و تکنولوژی محروم باشید؟

در بهترین حالت، این محیط آرام برای چندین میلیارد انسانی که در جهان زندگی می کنند فراهم نیست! این موضوع به آسانی با یک محاسبه ساده زمین های کشاورزی مورد نیاز برای تامین نیازهای غذایی یک فرد در مقابل جمعیت حال حاضر جهان معلوم می شود.

گاهی واقعیات موجود دستیابی ما را به آرزوهایمان با مشکل مواجه می نماید، مثل زمانی که کالایی چشممان را می گیرد و پول خرید آن را نداریم.

استفاده از محصولات غذایی حاصل از کشت و کار بدون سموم شیمیایی و با استفاده از روش های طبیعی، علی رغم محصول کمتر و احتمال آلودگی به انواع بیماری ها و آفات، آرزوی بسیاری از انسان ها است اما عدم امکان تامین مواد غذایی مورد نیاز جمعیت رو به افزایش جهان با استفاده از روش های قدیمی، سال ها است که موجب استفاده از انواع سموم قارچ کش، علف کش و آفت کش برای کاهش خسارات به محصولات زراعی شده است که علاوه بر صدمه جبران ناپذیری که به محیط زیست می زنند، باعث بروز انواع بیماری ها در انسان ها و موجودات دیگر می شود. کشاورزی خود به تنهایی با از بین بردن تنوع موجود در سرزمین هایی که قبلاً گیاهان وحشی در آن می روییدند و اکنون تنها به زیر کشت یک محصول می روند، قرنهاست که محیط زیست را مورد هجوم قرار داده است. چه کسی می تواند از انسان ها بخواهد که برای حفظ محیط زیست کشاورزی نکنند تا تنوع طبیعی با مخاطره مواجه نشود.

در اواسط قرن بیستم، افزایش بی رویه جمعیت و عدم امکان تامین مواد غذایی از زمین های کشاورزی، می رفت که تبدیل به یک بحران جهانی گردد. اما دانشمندان راه حلی برای این بحران یافتند. ارمغان محققان برای بشریت، معرفی ارقام پرمحصول بود. گیاهان زراعی معرفی شده، در همان زمین های کشاورزی موجود، محصول بیشتری تولید می کردند. با ارائه این دستاورد علمی به جامعه، دانشمندان امکان ایجاد یک بحران جهانی را از بین بردند.

علوم کاربردی همواره پاسخگوی نیازهای بشر بوده است؛ نیازهای واقعی و برخی اوقات نیازهایی که چندان با اهمیت نیستند. بی شک تغذیه و بهداشت مهمترین نیازهای زندگی بشر هستند. بنابراین دانشمندان نمی توانند در برابر نیازها و مشکلات مرتبط با این دو نیاز واقعی بشر بی تفاوت باشند در حالی که به بسیاری از نیازهای با الویت کمتر بشر نیز توجه داشته اند.

دانشمندان تمایلی ندارند که وقت خود را بیهوده برای ایجاد تغییرات در گیاهان زراعی تلف کنند. تمام این تلاش ها برای پاسخ به یک نیاز بشر است، غذا. گیاهان تراریخته یا محصولات مهندسی ژنتیک شده نیز از جمله این دستاوردهای علم بشری هستند. گیاهانی که در مقابل آفات کشاورزی مقاوم هستند و نیاز به سمپاشی کمتری دارند. گیاهانی که عملکرد بیشتری دارند و با کشت آنها در زمین های کشاورزی موجود، غذای بیشتر تولید می شود.

اما... برخی با این محصولات مخالفند... به نظرتان چه کسانی؟ به نظر من اولین مخالفان، تولید کنندگان سموم شیمیایی بودند، آنهایی که تولید و کشت گیاهان تراریخته بی نیاز به سموم کشاورزی، کسب و کار آنها را با خطر مواجه می کرد. افراد دیگری نیز هستند که با معرفی ارقام تراریخته، از سود کلانی که از واردات و دلالی نصیبشان می شود، محروم می شوند. بسیاری از این مخالفین گیاهان تراریخته که درآمد خود را در خطر می بینند، خود را پشت افراد ناآگاه مخفی می نمایند و با تحریک این افراد، آنها را به مقابله با دستاورد دانشمندان برای رفع مشکلات بشریت وا می دارند.

در کشورهای جهان سوم عامل بسیار مهم دیگری نیز رخ می نماید: عزم کشورهای پیشرفته و شرکت های بزرگ تولید کننده محصولات تراریخته که تمایل ندارند رقیب پیدا کنند. این شرکت ها گماشتگانی در کشورهای جهان سوم دارند که گاهی مناصب دولتی را نیز اشغال می نمایند و به روش های مختلف جلوی پیشرفت علم و تکنولوژی را در کشورهای جهان سوم می گیرند. قطعاً موفقیت دانشمندان یک کشور در تولید ارقام پر محصول و مقاوم، برای آنها با کاهش درآمدهای فروش محصولاتشان مساوی است. در عرصه بین المللی این رقابت باعث می شود که قوانین سختگیرانه ای برای سایر کشورهای عقب مانده از قافله علم و تکنولوژی وضع شود تا جلوی پیشرفت آنها گرفته شود و این قوانین ظواهر فریبنده ای از جمله تامین امنیت جهانی یا حفظ محیط زیست دارد؛ همانند آنچه در انرژی اتمی شاهد هستیم و بزودی در بیوتکنولوژِی نیز تشکیلاتی بدین منظور در سطح بین المللی شکل خواهد گرفت که راه پیشرفت را برای کشورهای جهان سوم سخت می نماید.

فراموش نکنیم، دانشمندان برای تفریح محصولات تراریخته را تولید نکرده اند؛ این محصولات برای بالا بردن عملکرد گیاهان زراعی و تولید غذای مورد نیاز جمعیت بالای جهان وارد بازار شده اند. البته گیاهان تراریخته، موجودات عجیبی نیستند، همان گیاهان معمولی هستند که یا مقاوم به یک آفت زراعی هستند یا عملکرد بالایی دارند. این تغییرات با وارد کردن ژن هایی از موجودات دیگر به آنها ایجاد شده است. این ژن ها در طبیعت نیز موجود هستند. تاکنون هیج مرجع معتبر بین المللی نیز مضر بودن این محصولات را اعلام نکرده است. حال حرف چه کسی موجه است؟ دانشمندان و مراجع معتبر بین المللی یا افراد نا آگاه یا مغرضی که با منظورهای مختلف صرفاً می گویند شاید این محصولات خطرناک باشند!

این شاید برای هر نوع محصول جدیدی که به بازار معرفی می شود، وجود دارد. خودرو آشکارا برای سلامتی بشر مضر است. آمار تصادفات جاده ای، آلودگی های ناشی از سوخت و ... به تنهایی برای اثبات این ادعا کافی هستند. آیا به خاطر این خسارات ملموس و واقعی، ساخت خودرو متوقف شده است یا مزایای بی شمار آن باعث می شود از این مشکلات بزرگ چشمپوشی کنیم؟ هر نوع محصول غذایی جدید نیز ممکن است برای سلامتی انسان یا یک بیماری خاص مضر باشد. حتی داروهای جدید نیز می توانند عوارض ناشناخته ای ایجاد نمایند.

اما فناوری زیستی یا تکنولوژی تولید گیاهان تراریخته با کنترل های شدید وارد بازار می شوند. شاید در هیچ محصول دیگر تولید شده، غیر از محصولات تراریخته نظارت اینچنینی بر دستاوردهای علمی صورت نمی گیرد. برای ورود هر محصول زراعی جدید به بازار، علاوه بر مراحل ارزیابی که توسط دانشمندان انجام می شود، نظارت های مختلفی توسط نهادهای مسوول بهداشت و محیط زیست بر آنان صورت می گیرد. ایمنی زیستی جنبه ای از علم مدرن روز است که نظارت بر تولید محصولات تراریخته و دستیابی ایمن مردم را به دستاوردهای دانشمندان ممکن می سازد.

این که اشخاصی بخواهند بدون مدارک مستند و علمی، تمامی دستاوردهای دانشمندان و تاییدات مراکز نظارتی و بهداشتی را زیر سوال ببرند، خود سوال بزرگی است، آن هم زمانی که محصولات تراریخته خارجی وارد کشورمان می شوند ولی دستاوردهای حاصل از تلاش دانشمندان داخلی به دلایل مختلف اجازه کشت پیدا نمی کنند. نمی گویم محصولات تراریخته مصرف کنید، فقط فکر کنید چرا واردات آری ولی پیشرفت و تولید داخلی نه! شما حق دارید بدانید محصولی تراریخت هست یا نه ولی آیا می توان ملتی را از پیشرفت و دستیابی به امنیت غذایی محروم کرد؟


 
comment نظرات ()